Vidi kôd stranice PLANIRANJE RAZVOJA ENERGETSKOG SUSTAVA

[[Slika:presustava.jpg]]

=Cilj poglavlja=

[[Image:Crta.jpg]]


Cilj ovog poglavlja je upoznati se s nekim osnovnim znanjima iz područja planiranja razvoja energetike i elektroenergetskog sustava.


[[Image:Crta.jpg]]

=Svrha poglavlja=

[[Image:Crta.jpg]]


Nakon završetka ovog poglavlja, trebali biste moći:

#Razumjeti osnovne pojmove energetskog planiranja
#Razumjeti osnovne pojmove planiranja elektroenergetskog sustava 


[[Image:Crta.jpg]]

=Uvod=

[[Image:Crta.jpg]]


'''Zašto''' uopće planirati, a ne prepustiti tržištu?

*planirati je potrebno i u tržišnom okruženju, da bi se mogle napraviti ekonomske evaluacije projekata 

*dovođenje novih kapaciteta na tržište može trajati za električnu energiju i do 5 godina za fosilne kapacitete 

'''Tko''' treba planirati?

*zemlje trebaju planirati, da bi mogle vidjeti posljedice važećeg zakonodavstva, da bi se izbjegle krize poput one u [http://powerlab.fsb.hr/osnoveenergetike/wiki/index.php?title=Economist_State_of_gloom Kaliforniji 2001] 



[[Slika:PRES1.gif]]  [[Slika:PRES2.gif]]

 
'''Slika 1 / Slika 2'''. Potražnja raste (krajnje lijevo), novi se kapaciteti ne grade (NIMBY), stari se zatvaraju jer ne zadovoljavaju sve strože propise (lijevo), neki kapaciteti ne rade zbog toga što su potrošili emisione kvote, proizvodna cijena vrtoglavo raste (desno), a prodajna cijena je zamrznuta. Rezultat - kolaps. 

*tvrtke trebaju planirati da bi mogle odabrati najisplatljivije investicije 


'''Na koji''' horizont treba planirati?

*ovisi o zahtjevima, ali 20-30 godina je bitno za sve veće projekte da bi se dobio kontekst za svaki pojedini projekt 


'''Što''' treba planirati?

*proizvodne (uvozne) kapacitete za električnu energiju 
*transmisione kapacitete za električnu energiju 
*proizvodne (uvozne) kapacitete za fosilna goriva 
*transportne kapacitete za fosilna goriva 
*prerađivačke kapacitete za naftu 


Da bi se to moglo potrebno je poznavati:

*potražnju za električnom energijom, i to ne samo ukupnu, nego njenu raspodjelu tijekom godine i dana 

*potražnju za primarnim energentima 


Da bi se to moglo potrebno je poznavati:

*razvoj svih sektora potrošnje energenata, industrija, kućanstva, usluge, transport, poljoprivreda itd. 


Da bi se to moglo potrebno je poznavati:

*očekivanu promjenu GDP 
*očekivane demografske promjene


[[Image:Crta.jpg]]

=Karakterizacija sadašnjeg stanja=

[[Image:Crta.jpg]]


==Stanovništvo==


==Ekonomija po sektorima==


==Finalna potrošnja energije po sektorima==


==Energetske transformacije==


==Primarna energija==

[[Image:Crta.jpg]]

=Demografski scenariji=

[[Image:Crta.jpg]]


'''Kretanje broja stanovnika'''

* ne ovisi samo o natalitetu i mortalitetu, nego i o neto migraciji, starosti, dobnim skupinama, fertilitetu

* npr., za Hrvatsku, s fertilitetom od 1.1 (dakle malo više od jednog djeteta po ženi tijekom njenog života), desetak tisuća godišnje izbjeglih trbuhom za kruhom više nego pristiglih, te očekivanom trajanjem života od 73 godine, dobije se:


'''Tablica 1.''' Demografska kretanja u Hrvatskoj


{| width="800" border="1" align="center" cellspacing="1" cellpadding="2"
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''Godina'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''broj stanovnika'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''broj stanovnika'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''broj stanovnika'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''broj stanovnika'''</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">fertilitet</font>
| width="200" height="18" align="center" | <font face="Arial">1.1</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1.1</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1.9</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1.5</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">neto migracija, stan/god</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">-10000</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">0</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">0</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">+10000</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1990 </font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.6 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.6 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.6 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.6 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial"> 2000 </font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.3 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.3 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.3 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.3 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial"> 2010 </font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.0 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.0 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.2 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.4 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2020</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.6 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.7 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.1 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.5 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2030 </font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.2 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.2 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.8 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.5 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2040  </font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.7 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2.7 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.5 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.6 mil</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial"> 2050   </font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2.2 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2.3 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">3.4 mil</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4.8 mil</font>
|-
|}


[[Image:Crta.jpg]]

=Makroekonomski scenariji=

[[Image:Crta.jpg]]


'''Procjena dugoročnog ekonomskog razvoja'''

*treba procjeniti kretanje realnog rasta GDP u promatranom razdoblju, bilo cijele ekonomije, ili po sektorima

*razvijene zemlje rastu oko 2% godišnje

*emerging markets - tigrovi istočne Azije, Kina, rastu po 6-8% godišnje (izvozno orjentirani razvoj)

*za ostale zemlje u razvoju te tranzicione zemlje može se pretpostaviti dugotrajni rast 0-4%

*uz pretpostavku stagnacije stanovništva, usporedba tri zemlje, Danske (2%), Hrvatske (3%), te Kine (6%), '''Kina će stići Hrvatsku 2017, a Dansku 2051, dok će Hrvatskoj trebati <font color="red">150 godina</font> da sustigne Dansku''' 


'''Zadatak 1.''' Koliko bi Hrvatskoj trebalo da stigne Dansku kada bi podigla rast GDP-a na 5% godišnje? Koristiti podatke za GDP/stan. (kao proxy) na  https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ ili podatke IMF http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/index.aspx.


[[Slika:PRES3.gif|center]]


::::::::::::: '''Slika 3.''' Porast GDP-a Hrvatske uz 5% godišnji rast (diplomski Franjo Juretić)


[[Image:Crta.jpg]]

=Scenariji finalne potrošnje=

[[Image:Crta.jpg]]


'''Potrebno je procijeniti rast pojedinih sektora, recimo:'''

*'''transport''', porast broja vozila, pređenih km po vozilu, kamiona, pređenih km po kamionu, željeznički, avionski, riječni, morski prijevoz

*'''industrija''', kretanje potrošnje mazuta, lož ulja, drugih derivata, prirodnog plina, ugljena, električne energije, ostalih energenata, za cijelu industriju, ili po industrijskim sektorima (crna metalurgija, obojena metalurgija, kemijska industrija, prehrambena industrija, industrija papira, drvna industrija, industrija stakla, industrija kože i obuće, tekstilna industrija, elektronska industrija, brodogradnja)

*'''kućanstva''', kretanje potrebe za grijanjem (pratiti povećanje nastanjenog prostora, udjela grijanog prostora, željene temperature), hlađenjem (frižideri, zamrzivači, klima uređaji), kuhanjem, svjetlom, TV, strojevi za pranje, HI-FI, računala, itd.

*'''usluge''' (može se podijeliti na obrte i usluge - ove druge se onda mogu pribrojati domaćinstvima, jer su slične po tipovima potrošnje), kretanje potrebe za grijanjem (pratiti povećanje korištenog prostora, udjela grijanog prostora, željene temperature), hlađenjem (frižideri, zamrzivači, klima uređaji), kuhanjem, svjetlom, TV, strojevi za pranje, HI-FI, računala, itd.

*'''poljoprivreda''', '''šumarstvo''', '''rudarstvo''', itd. 


'''Kako to učiniti?'''

*koristiti statističke podatke za praćenje trendova (Statistika za Hrvatsku je dostupna na stranicama http://www.mingorp.hr/default.aspx?id=117, http://ec.europa.eu/energy/publications/statistics/statistics_en.htm te u publikacijama IEA http://www.iea.org/stats/index.asp , Državnog zavoda za statistiku http://www.dzs.hr/ i EUROSTAT http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/statistics/themes).  

*porast pojedinog procesa vezati na porast GDP-a - '''elasticitet'''

*elasticitet = 1 -> porast je potpuno koreliran

*elasticitet = 0.5 -> ako GDP raste 1%, promatrani proces raste 0.5%

*usporedba sa drugim zemljama slične situacije -> elasticitet po periodima, prema komparativnom razvoju

*paziti na to da je grijanje jedan fenomen umjerenih i hladnijih klima

*paziti na ograničenja - da ne dođe do nelogičnih rezultata

*koristiti software - Leap, MedPro, ENPEP - ako postoji interes za izradu diplomskog rada? 

[[Slika:MARKAL_TIMES.jpg|center]]


::::::::::: '''Slika 4''' MARKAL software za energetsko planiranje


'''Odabir energenata'''

*neke potrebe mogu se '''zadovoljiti samo jednim energentom''', npr. TV aparat može se pokretati samo električnom energijom

*za neke potrebe i u nekim područjima '''mogu se koristiti više različitih energenata'''

*treba uzeti '''fleksibilnost tržišta''', koja ovisi o cijeni investicije prelaska na drugi energent, pri procjeni brzine prebacivanja potrošnje na jeftiniji energent

*treba uzeti u obzir '''kvalitetu pojedinog energenta''', što također utječe na izbor - recimo drvo može biti najjeftiniji energent za grijanje, ali pri rastu životnog standarda potrošači će se ipak odlučiti za neki skuplji; ovisno o visini standarda potrošač će različito cijeniti lakoću rukovanja

*treba uzeti u obzir ukupnu '''ograničenost energenta na tržištu''' (recimo kapacitetom plinovoda)
    
*treba dakle procijeniti '''eskalaciju cijena''' svih energenata na tržištu, te uz gornja ograničenja


[[Datoteka:Slika 4. (2).png|center]]


::::::::::: '''Slika 5.''' Potrebna dobava prirodnog plina u razdoblju 2014.-2019.godina na tržištu RH
:::::::::::::::::  [Izvor: https://mingor.gov.hr/UserDocsImages/UPRAVA%20ZA%20ENERGETIKU/Energija_u_Hrvatskoj/Energija_u_Hrvatskoj_2019-2.pdf]




'''Bilance finalne potrošnje'''

*za svaki energent treba napraviti '''bilance finalne potrošnje''' - ukupna količina potrošnje pojedinog energenta ne smije prelaziti ukupnu ponuđenu na tržištu; bilance moraju držati vodu kada se zbrajaju po sektorima 


'''Tablica 2.''' Predviđena potrošnja električne energije u Hrvatskoj (diplomski Franjo Juretić prema podacima iz Nacionalnih programa) - uočljivo je značajno pretjerivanje što se broja stanovnika tiče

{| width="85%" align=left border=4 cellspacing=0 cellpadding=4
|align="center" bgcolor="#6600ff" style="color:black" rowspan="3"|
|-
|align="center" bgcolor="#6699ff" style="color:black" colspan="7"|'''Predviđena potrošnja električne energije u Hrvatskoj'''
|-
|align="center" bgcolor="#6699ff" style="color:black" colspan="7"|TWh
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Gospodarski sektor
|align="center" | <font face="Arial">2000</font>
|align="center" | <font face="Arial">2005</font>
|align="center" | <font face="Arial">2010</font>
|align="center" | <font face="Arial">2015</font>
|align="center" | <font face="Arial">2020</font>
|align="center" | <font face="Arial">2025</font>
|align="center" | <font face="Arial">2030</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Poljoprivreda
|align="center" | <font face="Arial">0.09</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.10</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.12</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.15</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.18</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.23</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.26</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Graditeljstvo
|align="center" | <font face="Arial">0.11</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.16</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.21</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.28</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.35</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.45</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.52</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Industrija
|align="center" | <font face="Arial">4.08</font>
|align="center" | <font face="Arial">5.28</font>
|align="center" | <font face="Arial">6.69</font>
|align="center" | <font face="Arial">7.95</font>
|align="center" | <font face="Arial">9.01</font>
|align="center" | <font face="Arial">9.64</font>
|align="center" | <font face="Arial">10.32</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Promet
|align="center" | <font face="Arial">0.42</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.48</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.58</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.69</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.79</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.90</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.97</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Kućanstva
|align="center" | <font face="Arial">5.62</font>
|align="center" | <font face="Arial">6.18</font>
|align="center" | <font face="Arial">6.52</font>
|align="center" | <font face="Arial">6.97</font>
|align="center" | <font face="Arial">7.43</font>
|align="center" | <font face="Arial">7.97</font>
|align="center" | <font face="Arial">8.37</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Usluge
|align="center" | <font face="Arial">3.02</font>
|align="center" | <font face="Arial">3.97</font>
|align="center" | <font face="Arial">4.97</font>
|align="center" | <font face="Arial">5.90</font>
|align="center" | <font face="Arial">6.82</font>
|align="center" | <font face="Arial">7.98</font>
|align="center" | <font face="Arial">8.98</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Neposredna potrošnja
|align="center" | <font face="Arial">13.34</font>
|align="center" | <font face="Arial">16.16</font>
|align="center" | <font face="Arial">19.10</font>
|align="center" | <font face="Arial">21.93</font>
|align="center" | <font face="Arial">24.59</font>
|align="center" | <font face="Arial">27.16</font>
|align="center" | <font face="Arial">29.42</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Energetika
|align="center" | <font face="Arial">1.00</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.26</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.47</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.67</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.92</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.23</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.23</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Gubici
|align="center" | <font face="Arial">2.25</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.48</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.65</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.76</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.52</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.22</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.14</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|'''Ukupna potrošnja'''
|align="center" | <font face="Arial">'''16.60'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''19.91'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''23.21'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''26.37'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''29.03'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''31.61'''</font>
|align="center" | <font face="Arial">'''33.79'''</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Porast potrošnje
|align="center" | <font face="Arial"></font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">3.1%</font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">2.7%</font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">2.3%</font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">1.8%</font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">1.6%</font>
|align="center" | <font color="red"> <font face="Arial">1.3%</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Stanovnici
|align="center" | <font face="Arial">4777000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4823000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4838000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4842000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4857000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4870000</font>
|align="center" | <font face="Arial">4870000</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|GDP/stan. $
|align="center" | <font face="Arial">4794</font>
|align="center" | <font face="Arial">6250</font>
|align="center" | <font face="Arial">7971</font>
|align="center" | <font face="Arial">10056</font>
|align="center" | <font face="Arial">12664</font>
|align="center" | <font face="Arial">15741</font>
|align="center" | <font face="Arial">19618</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|kWh/stan.
|align="center" | <font face="Arial">3474</font>
|align="center" | <font face="Arial">4128</font>
|align="center" | <font face="Arial">4797</font>
|align="center" | <font face="Arial">5445</font>
|align="center" | <font face="Arial">5975</font>
|align="center" | <font face="Arial">6491</font>
|align="center" | <font face="Arial">6938</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Vlastita potrošnja HEP
|align="center" | <font face="Arial">0.60</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.71</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.81</font>
|align="center" | <font face="Arial">0.92</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.01</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.11</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.11</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|Kogeneracija
|align="center" | <font face="Arial">0.99</font>
|align="center" | <font face="Arial">1.45</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.04</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.47</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.81</font>
|align="center" | <font face="Arial">2.79</font>
|align="center" | <font face="Arial">3.04</font>
|-
|align="center" bgcolor="#CCCCFF" style="color:black"|'''HEP'''
|align="center" | <font face="Arial">15.01</font>
|align="center" | <font face="Arial">17.75</font>
|align="center" | <font face="Arial">20.36</font>
|align="center" | <font face="Arial">22.98</font>
|align="center" | <font face="Arial">25.20</font>
|align="center" | <font face="Arial">27.71</font>
|align="center" | <font face="Arial">29.64</font>
|-
|}













[[Slika:Image001.jpg|center]]

::::::::::::::::::: '''Slika 6.''' Modeliranje EU referentnog scenarija 2016.
:::::::::::: [Izvor:ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf]





[[Slika:Image002.jpg|center]]

:::::::::::::::::'''Slika 7.''' Krajnja potrošnja energije u EU  prema gorivu i sektoru
:::::::::::: [Izvor:  ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf]





[[Slika:Image003.jpg|center]]

:::::::::::::::::'''Slika 8.''' Ključne pretpostavke za EU referentni scenarij 2016. 
:::::::::::: [Izvor: ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf] 





[[Slika:Image004.jpg|center]]

:::::::::::::::::'''Slika 9.''' Ključne pretpostavke za Republiku Hrvatsku u EU referentnom scenariju 2016. 
:::::::::::: [Izvor:ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf]





[[Slika:Image005.png|center]]

:::::::::::::::::'''Slika 10.''' Sažeti prikaz energetskih bilanci i indikatora za Republiku Hrvatsku - A 
:::::::::::: [Izvor:ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf]





[[Slika:Image006.png|center]]

:::::::::::::::::'''Slika 11.''' Sažeti prikaz energetskih bilanci i indikatora za Republiku Hrvatsku - B
:::::::::::: [Izvor:ISBN 978-92-79-52374-8 doi: 10.2833/001137, https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ref2016_report_final-web.pdf]





















[[Image:Crta.jpg]]

=Planiranje elektroenergetskog sustava=

[[Image:Crta.jpg]]  



==Vertikalno integrirani sustav==
  

'''Potrošnja električne energije'''

* <font face="Arial">u prethodnom dijelu napravljena su predvi&#273;anja potrebe za elektri&#269;nom energijom - nije dovoljno imati sumarne podatke za promjenu godišnje potrošnje u promatranom periodu, nego je potrebno imati '''o&#269;ekivanu potrošnju za svaki trenutak u promatranom razdoblju''' (dakle 20-30 godina)</font>
* <font face="Arial">potrebno je znati '''godišnje vršno optere&#263;enje''' (tj. najve&#263;e satno optere&#263;enje tijekom cijele godine), '''vršno optere&#263;enje za svaki mjesec''' tijekom promatranog razdoblja, te '''LDC krivulje''' za svaki mjesec tijekom promatranog razdoblja (LDC krivulje daju raspored optere&#263;enja tijekom mjeseca)</font>

 

{| width="100%"
| width="6%" | 
| width="85%" |
[[Image:prfi21.gif|center|thumb|800px]]<br /><font face="Arial">'''Slika 12'''. Dijagram vršnog optere&#263;enja EES-a Hrvatske uz 5% godišnji rast (diplomski Franjo Jureti&#263;)</font>


[[Image:Opterecenje_srijeda_2007.jpg|center|thumb|800px]] <br /><font face="Arial">'''Slika 13'''. Dijagram optere&#263;enja EES-a Hrvatske za svaku treću srijedu u mjesecu u 2007.(Izvor:ENTSO-E)</font>


Dnevni dijagrami opterećenja hrvatskog elektroenergetskog sustava mogu se vidjeti na stranici http://ops.hep.hr/ops/hees/dnevni.aspx. U dijagramu se mogu vidjeti odstupanja od planiranog i ostvarenog opterećenja. 


[[Image:Opterecenje_EES_RH_2007.jpg|center|thumb|500px]] <br /><font face="Arial">'''Slika 14'''. Satni dijagram optere&#263;enja EES-a Hrvatske za 2007.(Izvor:ENTSO-E)</font>


[[Image:prfi22.gif]]<br /><font face="Arial">'''Slika 15'''. Nesre&#273;eni - sre&#273;eni dijagram optere&#263;enja. Da bi se moglo odrediti kako &#263;e se i kojim elektranama pokriti konzum elektri&#269;ne energije potrebno je poznavati LDC-krivulje (sre&#273;ene dijagrame optere&#263;enja). Ove krivulje govore o tome koliko se sati javlja odre&#273;eno optere&#263;enje unutar jednog mjeseca. Krivulje su dobivene sre&#273;ivanjem satnih optere&#263;enja EES po veli&#269;ini, na bazi rezultata mjerenja satne potrošnje tijekom mjeseca u višegodišnjem razdoblju. Za hrvatski elektroenergetski sustav predvi&#273;a se u budu&#263;nosti još dodatno izravnavanje ovih krivulja zbog aktivnijih mjera upravljanja potrošnjom. (diplomski Franjo Jureti&#263;)</font>
| width="6%" | 
|}

{| width="100%"
| width="100%" |
<br />
'''Postoje&#263;e stanje proizvodnih kapaciteta'''

<font face="Arial">Treba poznavati </font>

* <font face="Arial">postoje&#263;e kapacitete za proizvodnju elektri&#269;ne energije</font> 
* <font face="Arial">vrijeme izlaska iz pogona pojedinih elektrana</font> 
* <font face="Arial">dijapazon optere&#263;enja svake elektrane na kojem može raditi</font> 
* <font face="Arial">efikasnost svake elektrane</font> 
* <font face="Arial">remontno vrijeme svake elektrane</font> 
* <font face="Arial">cijene održavanja svake elektrane</font> 

Shema postojećeg elektroenergetskog sustava hrvatske može se pogledati na http://ops.hep.hr/ops/hees/postojeci.aspx.

<font face="Arial"><br /><br /> </font>
|}

{| width="100%"
| width="1%" | 
| width="81%" |
<font face="Arial">'''Tablica 3'''. Instalirani kapaciteti, podaci prema HEP-u, </font>[https://www.hep.hr/proizvodnja/ <font size="2" face="Arial">https://www.hep.hr/proizvodnja/</font>]
 
{| width="800" border="1" align="center" cellspacing="1" cellpadding="2"
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''HIDROELEKTRANE'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''RASPOLOŽIVA SNAGA (MW)'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''PROSJEČNA PROIZVODNJA GWh'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''TIP ELEKTRANE'''</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">PP HE SJEVER</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE VARAŽDIN</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">86,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">447</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ČAKOVEC</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">82</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">349</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE DUBRAVA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">82,4</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">349</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">PP HE ZAPAD</font> 
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE RIJEKA</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">36,8</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">87</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE VINODOL</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">94,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">139</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">CHE FUŽINE</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4,6/-4,8</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4,7</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">RHE LEPENICA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1,14/-1,25</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">0,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ZELENI VIR</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1,7</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">7,7</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE SENJ</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">216</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">972</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE SKLOPE</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">22,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">85</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE GOJAK</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">48</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">191</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE LEŠĆE</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">42,3</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">31</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE OZALJ 1 I 2</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">5,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">23</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">PP HE JUG</font> 
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">RHE VELEBIT</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">276/-240</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">357</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE MILJACKA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">24</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">122</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">MHE KRČIĆ</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">0,375</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE GOLUBIĆ</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">7,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">21</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE JARUGA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">7,2</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">28</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE PERUĆA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">41,6</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">120</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ORLOVAC</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">237</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">360</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">CS BUŠKO BLATO</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">11,3/-10,3</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1,65/3,5</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ĐALE</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">40,8</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">128</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ZAKUČAC</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">578</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1441</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">MHE PRANČEVIĆI</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">0,220</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">1,15</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE KRALJEVAC</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">46,8</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">55</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">AKUMULACIJSKA</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">HE DUBROVNIK</font> 
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">HE ZAVRELJE</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">2</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">4</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PROTOČNA</font>
|} 

|}


{| width="800" border="1" align="center" cellspacing="1" cellpadding="2"
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''TERMOELEKTRANE'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''RASPOLOŽIVA SNAGA (MW)'''</font>
| width="200" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''GORIVO'''</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">TERMOELEKTRANE</font> 
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">TE PLOMIN</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">335</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">UGLJEN</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">TE RIJEKA</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">320</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">LOŽIVO ULJE</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">KTE JERTOVEC</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">76</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PRIRODNI PLIN, EKSTRALAKO ULJE</font>
|-
| width="200" height="18" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">TERMOELEKTRANE - TOPLANE</font> 
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">TE-TO ZAGREB</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">312(el)/400(t)</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PRIRODNI PLIN, LOŽIVO ULJE</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">EL-TO ZAGREB</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">90(el)/184(t)</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PRIRODNI PLIN, LOŽIVO ULJE</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">TE-TO OSIJEK</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">90(el)/124(t)</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PRIRODNI PLIN, LOŽIVO ULJE, EKSTRALAKO ULJE</font>
|-
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">TE-TO OSIJEK</font> 
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">396</font>
| width="200" height="18" align="center"| <font face="Arial">PRIRODNI PLIN, LOŽIVO ULJE</font>
|} 

|}












{|width="100%"
| width="1%" | 
| width="81%" align="center" |'''Tablica 4'''. Godine izlaska iz pogona postojećih termoelektrana 
|}


{| width="400" border="1" align="center" cellspacing="1" cellpadding="2"
| width="100" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''Elektrana'''</font>
| width="100" height="38" align="center" bgcolor="#6699ff" | <font face="Arial">'''Godina izlaska iz pogona'''</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE Plomin 1</font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2015</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">EL-TO Zagreb blok 2</font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2010</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE Rijeka </font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2015</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE-TO Zagreb blok 3 </font> 
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2010</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial"> TE-TO Osijek </font> 
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2015</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE Sisak 1</font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2010</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE Sisak 2 </font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2014</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">PTE Osijek  </font>
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2011</font>
|-
| width="100" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial"> PTE Jertovec   </font> 
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2012</font>
|-
| width="150" height="18" bgcolor="#ccccff" | <font face="Arial">TE-TO Zagreb blok 1   </font> 
| width="100" height="18" align="center" | <font face="Arial">2009</font>
|}

{|
| width="11%" | 
|}


{| width="100%"
| width="100%" |
'''Kandidati za izgradnju'''

* <font face="Arial">treba znati '''dostupna goriva''', te '''potencijalne lokacije'''</font>
* <font face="Arial">treba procijeniti '''optimalne veli&#269;ine blokova''' za izgradnju</font>
* <font face="Arial">treba na temelju tržišnih informacija procijeniti cijenu investicije, održavanja, efikasnosti, remontnog vremena za svaki od potencijalnih elektrana</font>
* <font face="Arial">dobro je uzeti u obzir razli&#269;ite veli&#269;ine blokova, recimo CC blokove 100 MW, 200 MW i 300 MW, elektrane na ugljen od 300 MW i 500 MW, nuklearke od 600 MW i 1000 MW, itd. </font>
* <font face="Arial">treba uzeti u obzir one elektrane koje &#263;e se eventualno graditi zbog posebnih razloga, poput '''hidroelektrana''', vjetroelektrana, '''kogeneracija''' - usporedbom cijene elektri&#269;ne energije te se elektrane vjerojatno ne bi gradile, ali &#269;esto postoje drugi razlozi zašto je društveno isplatljivo ih graditi</font>
* <font face="Arial">treba uzeti u obzir '''cijenu elektri&#269;ne energije iz uvoza'''</font>

 
|}

{| width="100%"
| width="3%" | 
| width="34%" |
 [[Image:prfi40a.gif|thumb|290px]]<br />
| width="50%" |
<font face="Arial">'''Slika 16'''. Mapa potencijalnih lokacija za elektrane na ugljen. (diplomski Franjo Jureti&#263;)</font>
|}

{| width="100%"
| width="3%" | 
| width="34%" |
[[Image:prfi41a.gif|thumb|290px]]<br /><br />

 
| width="50%" |
<font face="Arial">'''Slika 17'''. Mapa potencijalnih lokacija za elektrane na plin. (diplomski Franjo Jureti&#263;)</font>
|}

{| width="100%"
| width="3%" | 
| width="34%" |
 [[Image:prfi42a.gif|thumb|290px]]<br />

 
| width="50%" |
<font face="Arial">'''Slika 18'''. Mapa potencijalnih lokacija za nuklearne elektrane. (diplomski Franjo Jureti&#263;)</font>
|}

{| width="100%"
| width="100%" |
'''Sigurnosni uvjeti - rezerve snage'''

* <font face="Arial">da bi se izbjeglo iskakanje EES-a potrebno je imati jednu koli&#269;inu '''rezervnih kapaciteta''' u mreži</font>
* <font face="Arial">obi&#269;no se zahtjeva da je mogu&#263;e pokriti '''vršno optere&#263;enje '''i kada su dvije najve&#263;e jedinice izvan pogona, tzv. uvjet '''N-2'''</font>
* <font face="Arial">može se zadati kao uvjet da je vršno optere&#263;enje mogu&#263;e pokriti s najve&#263;om jedinicom izvan pogona, tzv. N-1 uvjet - prili&#269;no slaba kvaliteta opskrbe, jer kada je ta najve&#263;a jedinica u remontu nema nikakve rezerve</font>
* <font face="Arial">za ve&#263;e elektroenergetske sustave obi&#269;no se postavlja uvjet '''rezervne snage''' od barem '''15%''' (uvijek pa i u trenutku remonta najve&#263;e jedinice) - taj zahtjev nema smisla ako je 15% ve&#263;e nego dvije najve&#263;e jedinice (Litva, gdje je svaki blok nuklearke 50% EES-a - Litva mora imati rezervu od 100% snage)</font>
* <font face="Arial">za pokrivanje &#269;itavog spektra treba uvijek poštovati oba uvjeta, N-2 i 15%</font>
* <font face="Arial">dodatno treba voditi ra&#269;una o geografskoj raspodjeli proizvodnih ili uvoznih kapaciteta, tako da u slu&#269;aju pada jednog dijela mreže, raspad bude lokaliziran na najmanjem mogu&#263;em prostoru - izvore treba jednoliko raspodijeliti koliko je to mogu&#263;e, te ih staviti barem na dva dalekovoda</font>

 
|}

{| width="100%"
| width="100%" |
'''Optimizacija'''

* <font face="Arial">na temelju predvi&#273;ene potrošnje, postoje&#263;ih te potencijalnih kapaciteta za proizvodnju elektri&#269;ne energije, radi se '''minimizacija cijene elektri&#269;ne energije u sustavu''' za promatrani period</font>
* <font face="Arial">predvi&#273;a se gradnja onih kapaciteta koji su potrebni da bi zadovoljili potražnju snage + potrebnu rezervu, s minimalnom cijenom elektri&#269;ne energije</font>
* <font face="Arial">minimizacija &#263;e automatski dati i korištenje starih kapaciteta, te uvoza</font>
* <font face="Arial">o gradnji novog kapaciteta odlu&#269;uje se prema '''ukupnoj cijeni elektri&#269;ne energije '''tijekom &#269;itavog vijeka </font>
* <font face="Arial">kada je ve&#263; elektrana izgra&#273;ena, '''redoslijed uklju&#269;ivanja''' elektrana, za pokrivanje optere&#263;enja, odre&#273;uje se prema '''varijabilnom trošku''', trenutno je to u Hrvatskoj - voda, ugljen, uvoz, plin, nafta</font>
* <font face="Arial">kako vode obi&#269;no nema dovoljno za rad u baznom režimu, onda se dodatno '''optimiraju vodni potencijali''' - voda se koristi u vršnom režimu, iako je najjeftinija, prema godišnjoj minimizaciji cijene elektri&#269;ne energije u cijelom EES-u</font>
* <font face="Arial">dakle, u Hrvatskoj &#263;e '''ugljen + uvoz''' trenutno pokrivati '''bazno optere&#263;enje''', a '''voda''' i eventualno koliko treba plin i mazut pokrivati '''vršna optere&#263;enja'''</font>
* <font face="Arial">situacija bi bila druga&#269;ija kada bi cijena nafte pala ispod 15 USD/barelu jer bi tada mazut mogao i&#263;i u baznom optere&#263;enju</font>
* <font face="Arial">optimizacija se može raditi npr. pomo&#263;u programa ENPEP (modula Electricity)</font>


[[Image:prfi44a.gif|center|thumb|350px]]
'''Slika 19'''. Gradnja elektrana u Hrvatskoj prema scenariju Hrvoja Požara. (diplomski Franjo Jureti&#263;)

[[Image:prfi46a.gif|center|thumb|350px]]
'''Slika 20'''. Gradnja elektrane prema scenariju sada i uskoro vjerojatno dostupne koli&#269;ine plina (ruski + talijanski). (diplomski Franjo Jureti&#263;)

[[Image:prfi48a.gif|center|thumb|350px]]
'''Slika 21'''. Gradnja elektrane prema scenariju skupog plina (koji snosi troškove izgradnje mreže plinovoda). (diplomski Franjo Jureti&#263;)

[[Image:prfi50a.gif|center|thumb|350px]]
'''Slika 22'''. Gradnja elektrana prema uvjetu minimizacije stakleni&#269;kih emisija i Kyoto Protokola. (diplomski Franjo Jureti&#263;)



<font face="Arial">'''Zadatak 2'''. Napravite grubi prora&#269;un za EES vršnog optere&#263;enja od 10 MW, s rastom od 8%, instaliranih 4 Diesel bloka od 2 MW, 4 bloka od 1 MW, 3 bloka od 500 kW i 12 blokova od 250 kW, te 900 kW vjetroelektrana, dinamike gradnje da bi se zadovoljila potrebna rezerva (N-2 i 15%). Vodite se time da je jeftinija elektri&#269;na energija iz ve&#263;ih blokova, ali vam ve&#263;i blokovi pove&#263;avaju rezervu, a nju treba minimizirati. Uputa: vjetroelektrane se uzimaju samo sa 4% snage kao rezerva.</font>
|}

==Slobodno tržište==

==Otočni režim==
                                                                                                                                                                                                                                                  



[[Image:Crta.jpg]]